Trong thai kỳ

Ở đây tôi tập hợp những điều mà các mẹ bầu hay hỏi tôi nhất trong thai kỳ. Bạn có thể đọc liền mạch, hoặc nhảy thẳng đến mục nào đang khiến bạn lo lắng.

Những nội dung trong phần này

• Mang thai và chuyện đi làm — vừa đi làm vừa mang thai, và cách xử lý sự giằng co giữa hình ảnh nữ sếp sắc sảo và mẹ bầu mệt rã rời
• Que thử thai đã ra đời như thế nào — loài người từng thử thai bằng cách nào trước khi có que thử cho kết quả trong vài phút
• Hở eo tử cung (cervical incompetence) — tình trạng thường không có triệu chứng nhưng có thể dẫn đến sảy thai hoặc sinh non rất sớm: ai cần theo dõi và theo dõi thế nào
• Loại thực phẩm bạn ăn và nguy cơ sảy thai — một phân tích gộp năm 2023 cho biết thực phẩm nào có ích và thực phẩm nào thực ra không liên quan
• Mỹ phẩm và thai kỳ — cách đọc nhãn, thành phần nào nên tránh và thành phần nào dùng được

Loại thực phẩm bạn ăn và nguy cơ sảy thai

Số tháng 8 năm 2023 của tạp chí Fertility and Sterility thuộc American Society for Reproductive Medicine đăng bài của Yealin Chung và cộng sự: The association between dietary patterns and risk of miscarriage: a systematic review and meta-analysis, tổng hợp các nghiên cứu về loại thực phẩm và nguy cơ sảy thai. Hãy cùng tôi xem họ kết luận ra sao.

Thế nào là thịt đỏ và thịt trắng

• Thịt đỏ (red meat) là thịt có màu đỏ khi còn sống — thịt bò, trâu, heo, nai, dê, cừu, heo rừng. Ăn nhiều thịt đỏ là yếu tố nguy cơ của nhiều vấn đề sức khoẻ như bệnh chuyển hoá và bệnh tim. Rất tiếc cho các bạn, ăn nhiều thịt đỏ không làm tăng nguy cơ sảy thai như nhiều người vẫn nghĩ.
• Thịt trắng (white meat) là thịt có màu nhạt khi còn sống — gà, gà tây, cá, nghêu sò, tôm. Vốn dĩ chúng ta đã xem đây là lựa chọn lành mạnh hơn, và điều đó phù hợp với hai nghiên cứu cho thấy thịt trắng có thể làm giảm nguy cơ sảy thai. Tuy nhiên dữ liệu còn ít nên vẫn chưa được coi là có ý nghĩa lâm sàng.

Hải sản — tốt, nhưng có điều kiện

Tin vui cho người mê hải sản: qua bốn nghiên cứu, ăn nhiều hải sản — tức ít nhất hai bữa mỗi tuần — làm giảm 19% nguy cơ sảy thai. Tuy vậy, kết quả này còn phụ thuộc vào dân số nghiên cứu và loại hải sản, vì ở một số vùng hải sản có thể nhiễm độc chất như kim loại nặng ở mức cao, gây hại cho sức khoẻ và cho thai nhi.

Sản phẩm từ sữa, trứng và ngũ cốc

Sản phẩm từ sữa gồm sữa tươi, bơ, phô mai, kem, sữa chua, kem lạnh — và cả whey protein lẫn casein protein. Ngoài việc là nguồn canxi và vitamin D cần thiết cho sự phát triển của thai nhi, cả năm nghiên cứu liên quan đều cho thấy ăn nhiều sản phẩm từ sữa giúp giảm 37% nguy cơ sảy thai.

Trứng — gà, vịt, cút hay đà điểu — là nguồn đạm chất lượng tốt mà giá rẻ, và lòng đỏ giàu những dưỡng chất cần cho sự phát triển của thai nhi như vitamin và cholesterol. Ba nghiên cứu cho thấy ăn nhiều trứng giúp giảm 19% nguy cơ sảy thai. Với ngũ cốc, hai nghiên cứu cho thấy ăn nhiều giúp giảm 33% nguy cơ.

Chất tạo ngọt thay đường

Người Thái chúng tôi khá nghiện ngọt. Nấu món mặn cũng phải cho chút đường cho tròn vị — dù tôi không chắc vị tròn trước hay vòng eo tròn trước. Bánh trái và đồ tráng miệng thì khỏi phải nói, phải ngọt gắt mới chịu. Ngay cả món cà ri xanh kaeng khiao wan, chữ wan — ngọt — trong tên gọi là chỉ sắc xanh, chứ không phải vị.

Ăn nhiều đường có thể dẫn đến béo bụng rồi không rụng trứng đấy bạn ơi. Vậy nên mới có chất tạo ngọt thay đường — loại tự nhiên như cỏ ngọt, la hán quả, và đủ loại chất chiết xuất người ta cho vào các loại nước ngọt Zero, Light, Sugar Free. May thay, hai nghiên cứu cho thấy những chất này không làm tăng nguy cơ sảy thai.

Những thực phẩm khác không làm tăng nguy cơ

Ngoài 12 mục ở trên, còn mười loại thực phẩm nữa mà bạn hẳn đã từng nghe bị quy tội cho bệnh này bệnh kia. Khi tổng hợp các nghiên cứu, không loại nào trong số đó làm tăng nguy cơ sảy thai.

• Đường tinh luyện
• Đồ tráng miệng
• Sô cô la
• Nước ngọt và nước có ga
• Các loại đậu và hạt
• Đậu nành và sản phẩm từ đậu nành
• Đạm thực vật
• Thức ăn nhanh
• Thịt chế biến (xúc xích, giăm bông, chả lụa, thịt heo miếng, chà bông)
• Đồ chiên rán

Và một điều nữa đáng thực hành và tự nhắc mình mỗi ngày: hãy ăn đa dạng, đầy đủ và vừa phải. Đó mới là cách tốt nhất.

Que thử thai đã ra đời như thế nào

Tôi tin rằng ai đang đọc bài này cũng từng dùng que thử thai bằng nước tiểu (urinary pregnancy test, UPT). Nhưng bạn có biết trước khi có que thử cho kết quả chỉ trong vài phút, loài người đã dùng những cách nào để thử thai không?

Tôi đã kể trọn dòng thời gian đó trong một bài riêng — mời bạn đọc tại Que thử thai đã ra đời như thế nào.

Tài liệu tham khảo

1. Chung Y, et al. The association between dietary patterns and risk of miscarriage: a systematic review and meta-analysis. Fertility and Sterility. 2023 Aug.