ระหว่างตั้งครรภ์

หมอรวบรวมเรื่องที่ว่าที่คุณแม่ถามกันบ่อยระหว่างตั้งครรภ์เอาไว้ในหมวดนี้ครับ อ่านเรียงกันไปทั้งหมด หรือจะกระโดดไปเฉพาะหัวข้อที่ตรงกับเรื่องที่กังวลอยู่ก็ได้

เรื่องในหมวดนี้

• คนท้องกับที่ทำงาน — ทำงานไปท้องไป จะจัดการกับมาดเจ้านายสาวคนเก่งกับความเพลียของคุณแม่ท้องแก่ยังไงดี
• กว่าจะมาเป็นแผ่นตรวจการตั้งครรภ์สำเร็จรูป — ก่อนจะมีแผ่นตรวจที่รู้ผลในไม่กี่นาที มนุษย์เราเคยใช้อะไรตรวจการตั้งครรภ์กันบ้าง
• ปากมดลูกหย่อน (cervical incompetence) — ภาวะที่มักไม่มีอาการ แต่ทำให้แท้งหรือคลอดก่อนกำหนดมากได้ ใครต้องเฝ้าระวังและเฝ้าระวังอย่างไร
• ชนิดของอาหารที่รับประทานกับความเสี่ยงต่อการแท้งบุตร — meta-analysis ปี 2023 บอกว่าอาหารชนิดไหนช่วยได้ ชนิดไหนไม่เกี่ยว
• เครื่องสำอางกับการตั้งครรภ์ — อ่านฉลากอย่างไร สารไหนควรเลี่ยง สารไหนใช้ได้

ชนิดของอาหารที่รับประทานกับความเสี่ยงต่อการแท้งบุตร

นิตยสารวิชาการ Fertility and Sterility ของ American Society for Reproductive Medicine ฉบับเดือน ส.ค. 2023 ตีพิมพ์บทความของ Yealin Chung และคณะ เรื่อง The association between dietary patterns and risk of miscarriage: a systematic review and meta-analysis ซึ่งรวบรวมการศึกษาที่เก็บข้อมูลประเภทอาหารกับความเสี่ยงต่อการแท้งบุตรเอาไว้ ผลการศึกษาเขาสรุปว่ายังไง มาดูกับหมอกันครับ

เนื้อแดงกับเนื้อขาวคืออะไร

• เนื้อแดง (red meat) หมายถึงเนื้อสัตว์ที่มีสีแดงขณะยังดิบอยู่ เช่น เนื้อวัว เนื้อควาย เนื้อหมู เนื้อกวาง เนื้อแพะ เนื้อแกะ เนื้อหมูป่า การบริโภคเนื้อแดงมาก ๆ เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพหลายชนิด เช่น โรคเมตาบอลิก โรคหัวใจ เป็นที่น่าเสียดายแก่คนไข้ทุกคนว่าการบริโภคเนื้อแดงมาก ๆ ก็ไม่ได้เพิ่มโอกาสการแท้งบุตรอย่างที่หลาย ๆ ท่านเข้าใจ
• เนื้อขาว (white meat) หมายถึงเนื้อสัตว์ที่มีสีซีดขณะยังดิบอยู่ เช่น เนื้อไก่ เนื้อไก่งวง เนื้อปลา หอย กุ้ง ซึ่งเราถือว่าดีต่อสุขภาพมากกว่าเนื้อแดงอยู่แล้ว สอดคล้องกับ 2 การศึกษาที่พบว่าการบริโภคเนื้อขาวมีแนวโน้มว่าอาจลดโอกาสการแท้งบุตรได้ แต่ด้วยข้อมูลที่ยังมีไม่มาก ทำให้ยังถือว่าไม่มีนัยสำคัญทางคลินิก

อาหารทะเล — ดี แต่มีข้อแม้

สำหรับผู้ที่ชื่นชอบอาหารทะเล คงจะฟินกับข้อนี้ไม่น้อย เพราะจาก 4 การศึกษาพบว่าการบริโภคอาหารทะเลปริมาณมาก (มากในที่นี้หมายถึง อย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 มื้อ) ลดโอกาสการแท้งบุตรได้ร้อยละ 19 อย่างไรก็ตาม ผลของการบริโภคอาหารทะเลกับโอกาสการแท้งบุตรขึ้นอยู่กับประชากรที่ศึกษาและชนิดของอาหารทะเลที่บริโภคด้วย เนื่องจากอาหารทะเลอาจมีสารพิษ เช่น โลหะหนัก ปนเปื้อนในปริมาณสูงในบางพื้นที่ ซึ่งส่งผลเสียต่อสุขภาพและทารกในครรภ์ได้

ผลิตภัณฑ์นม ไข่ และธัญพืช

ผลิตภัณฑ์นม ได้แก่ นมสด เนย ชีส ครีม โยเกิร์ต ไอศกรีม รวมไปถึงเวย์โปรตีนและเคซีนโปรตีนด้วย นอกจากจะเป็นแหล่งแคลเซียมและวิตามินดีอันจำเป็นต่อการเจริญพัฒนาของทารกในครรภ์แล้ว จากงานวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้ง 5 การศึกษายังพบว่าการบริโภคผลิตภัณฑ์นมปริมาณสูงช่วยลดโอกาสแท้งได้ถึงร้อยละ 37

ไข่ ไม่ว่าจะเป็นไข่ไก่ ไข่เป็ด ไข่นกกระทา ไข่นกกระจอกเทศ ถือว่าเป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพดี ราคาไม่แพง นอกจากนี้ไข่แดงยังอุดมไปด้วยสารอาหารสำคัญ เช่น วิตามิน คอเลสเตอรอล ที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์ จาก 3 การศึกษาพบว่าการบริโภคไข่ปริมาณสูงช่วยลดโอกาสการแท้งบุตรได้ถึงร้อยละ 19 ส่วน ธัญพืช จาก 2 การศึกษาพบว่าผู้ที่บริโภคในสัดส่วนสูงช่วยลดโอกาสการแท้งบุตรได้ร้อยละ 33

สารให้ความหวานแทนน้ำตาล

คนไทยเราค่อนข้างติดหวานนะหมอว่า จะเห็นได้จากทำกับข้าวเราก็ต้องหยอดน้ำตาลลงไปนิดนึงให้รสมันกลม (ไม่แน่ใจว่ารสหรือตัวจะกลมก่อนกัน) ทำขนม ของหวาน ไม่ต้องพูดถึง ต้องหวานแหลมขึ้นมาเลย แม้กระทั่งแกงเขียวหวาน ซึ่ง “หวาน” ในแกงเขียวหวานนั้นหมายถึงสีนะคะ ไม่ใช่รส

น้ำตาลถ้าบริโภคปริมาณสูงอาจทำให้อ้วนลงพุงและไข่ไม่ตกตามมาได้นะเธอว์ ดังนั้นสารให้ความหวานแทนน้ำตาล ไม่ว่าจะมาจากธรรมชาติ เช่น หญ้าหวาน หล่อฮั้งก๊วย หรือสารสกัดสารพัดที่เขาใส่ลงไปในน้ำอัดลมพวก Zero, Light และ Sugar Free จาก 2 การศึกษายังดีที่พบว่าการบริโภคสารให้ความหวานแทนน้ำตาลเหล่านี้ไม่ได้ทำให้โอกาสแท้งบุตรเพิ่มขึ้น

อาหารอื่น ๆ ที่ไม่ได้เพิ่มโอกาสแท้งบุตร

นอกจาก 12 รายการข้างต้น ยังมีรายการอาหารอีก 10 รายการที่อาจจะเคยเห็นผ่านหูผ่านตามาบ้างว่าได้เคยตกเป็นจำเลยให้กับโรคต่าง ๆ มามากมาย แต่จากการรวบรวมข้อมูลการศึกษา เราไม่พบว่าอาหารเหล่านี้ทำให้โอกาสการแท้งบุตรเพิ่มขึ้นแต่อย่างใด

• น้ำตาลฟอกสี (refined sugar)
• ของหวาน
• ช็อกโกแลต
• น้ำหวาน น้ำอัดลม
• ถั่วต่าง ๆ
• ถั่วเหลืองและผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง
• โปรตีนจากพืช
• Fast food
• เนื้อสัตว์แปรรูป (ไส้กรอก แฮม หมูยอ หมูแผ่น หมูหยอง)
• ของทอดต่าง ๆ

สิ่งสำคัญอีกอย่างที่ต้องปฏิบัติและเตือนตัวเองอยู่เป็นกิจวัตร ก็คือการบริโภคอาหารให้ หลากหลาย ครบถ้วน พอดี ๆ จะดีที่สุดครับ

กว่าจะมาเป็นแผ่นตรวจการตั้งครรภ์สำเร็จรูป

หมอเชื่อว่าคนไข้ที่อ่านบทความนี้อยู่ทุกคนต้องเคยมีประสบการณ์ในการใช้แผ่นตรวจการตั้งครรภ์จากปัสสาวะ (urinary pregnancy test; UPT) กันมาแล้ว แต่รู้ไหมว่ากว่าจะมาเป็นแผ่นสำเร็จรูปที่ตรวจได้ผลภายในเวลาอันรวดเร็วแบบทุกวันนี้ ประวัติศาสตร์มนุษยชาติเคยใช้อะไรตรวจการตั้งครรภ์กันมาบ้าง

ไทม์ไลน์ประวัติศาสตร์การตรวจการตั้งครรภ์ หมอเล่าไว้เต็ม ๆ ในบทความแยกต่างหาก ตามหมอไปอ่านกันได้ที่ กว่าจะมาเป็นแผ่นตรวจการตั้งครรภ์สำเร็จรูป ครับ

เอกสารอ้างอิง

1. Chung Y, et al. The association between dietary patterns and risk of miscarriage: a systematic review and meta-analysis. Fertility and Sterility. 2023 Aug.