ช่วงนี้มีคนไข้มาปรึกษาบ่อยจากการไปเจาะฮอร์โมนการตั้งครรภ์ (Human Chorionic Gonadotropin; hCG) ไม่ว่าจะคิดไปเองบ้างว่าค่ามันน้อยไป หรือบุคลากรทางการแพทย์เองที่แจ้งคนไข้ว่าระดับฮอร์โมนการตั้งครรภ์ที่ได้นั่นดูน้อยเกินไป ทำให้เกิดความวิตกกังวลทั้งตัวคนไข้ และญาติ

อยากบอกให้ทุกคนใจเย็นก่อน วันนี้หมอจะมาอธิบายให้ฟังด้วยภาพจ้า

การ์ดเปิดเรื่อง ภาพวาดหญิงตั้งครรภ์ประคองท้อง พร้อมข้อความ “ฮอร์โมนการตั้งครรภ์ (hCG) เจาะ 1 ครั้งบอกอะไรบ้าง?” และโลโก้ มีลูกง่ายกับหมอพัฒน์ศมา

hCG คือฮอร์โมนอะไร

hCG หรือ human Chorionic Gonadotropin เป็นฮอร์โมนที่บ่งบอกว่ามีการท้อง เนื่องจากสร้างมาจากเซลล์ที่รก

สไลด์อธิบาย human Chorionic Gonadotropin (hCG) ภาพวาดหน้าท้องหญิงตั้งครรภ์ที่มีทารกอยู่ในมดลูก ข้างข้อความว่าเป็นฮอร์โมนที่บ่งบอกว่ามีการท้อง เนื่องจากสร้างมาจากเซลล์ที่รก

ช่วงค่า hCG ปกติในอายุครรภ์ต่าง ๆ

ค่า hCG ในอายุครรภ์ต่าง ๆ สังเกตว่าช่วงปกติกว้างมาก

ช่วงค่า hCG ปกติ นับอายุครรภ์จากประจำเดือนครั้งสุดท้าย (LMP) — ตามตารางในสไลด์ต้นฉบับ
อายุครรภ์ (LMP)	ระดับ hCG
3 สัปดาห์	5 – 50 mIU/ml
4 สัปดาห์	5 – 426 mIU/ml
5 สัปดาห์	18 – 7,340 mIU/ml
6 สัปดาห์	1,080 – 56,500 mIU/ml
7 – 8 สัปดาห์	7,650 – 229,000 mIU/ml
9 – 12 สัปดาห์	25,700 – 288,000 mIU/ml
13 – 16 สัปดาห์	13,300 – 254,000 mIU/ml
17 – 24 สัปดาห์	4,060 – 165,400 mIU/ml
25 – 40 สัปดาห์	3,640 – 117,000 mIU/ml
ไม่ตั้งครรภ์	55 – 200 ng/ml

สไลด์ “ช่วงค่า hCG ปกติในอายุครรภ์ต่าง ๆ” เป็นตารางสองคอลัมน์ ซ้ายคืออายุครรภ์นับจากประจำเดือนครั้งสุดท้าย ขวาคือช่วงค่า hCG

ข้อสังเกต

ช่วงค่าปกติจะกว้างมาก ๆ อย่างเช่นที่อายุครรภ์ 5 สัปดาห์ พบว่าค่า hCG อาจเป็นได้ตั้งแต่ 18 ไปถึงตั้ง 7 พันกว่า

การเจาะ hCG ครั้งเดียวบอกแค่ว่าท้องหรือไม่ท้อง ไม่ได้บอกว่าท้องในมดลูก นอกมดลูก ติดดี ติดไม่ดี

การเจาะ hCG ครั้งเดียวบอกได้แค่ ท้องหรือไม่ท้อง
เจาะ hCG ครั้งเดียว บอกอายุครรภ์ไม่ได้ เอามาพยากรณ์การเจริญของครรภ์นั้นก็ไม่ได้

สไลด์ “ข้อสังเกต” และ “ดังนั้น” ด้านบนตัดแถวหนึ่งของตารางมาให้ดู คือ 5 weeks LMP อยู่ที่ 18 – 7,340 mIU/ml แล้วสรุปเป็นสองข้อว่าเจาะครั้งเดียวบอกได้แค่ท้องหรือไม่ท้อง และบอกอายุครรภ์หรือพยากรณ์การเจริญของครรภ์ไม่ได้

แล้วถ้าอยากรู้อายุครรภ์ทำอย่างไร

แล้วถ้าอยากรู้อายุครรภ์เท่าไหร่ หรือการเจริญของครรภ์ดีหรือไม่ จะทราบได้อย่างไร?

hCG เปลี่ยนแปลงอย่างไรตลอดการตั้งครรภ์

โดยพบว่าช่วงไตรมาสแรก hCG จะเพิ่มขึ้นเร็ว ๆ จนถึงอายุครรภ์ 10 สัปดาห์ หลังจากนั้นจะค่อย ๆ ลดลงช้า ๆ

กราฟแสดงการเปลี่ยนแปลงของ hCG ตลอดการตั้งครรภ์ แกนตั้งคือระดับ hCG แกนนอนคืออายุครรภ์เป็นสัปดาห์ เส้นพุ่งขึ้นสูงสุดราวสัปดาห์ที่ 8 – 9 แล้วลดลงและแบนราบไปจนสุดกราฟ

เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง 10 สัปดาห์แรก
ค่อย ๆ ลดลง จนถึง 20 สัปดาห์
ระดับคงที่ตั้งแต่ 20 สัปดาห์จนคลอด

กราฟเดิม คราวนี้แบ่งเป็นช่วง ๆ ด้วยแถบสี แถบชมพูสองแถบแรกคือ “เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง 10 สัปดาห์แรก” แถบม่วงคือ “ค่อย ๆ ลดลง จนถึง 20 สัปดาห์” และแถบเขียวอ่อนทางขวาคือ “ระดับคงที่ตั้งแต่ 20 สัปดาห์จนคลอด”

อัตราการเพิ่มขึ้นของ hCG

อัตราการเพิ่มขึ้นของ hCG พบว่าส่วนใหญ่ค่าจะเพิ่มสองเท่าทุก 48 ชั่วโมง — “hCG เพิ่มขึ้น 2 เท่า ทุก ๆ 48 ชั่วโมง”

ใช้ติดตามการตั้งครรภ์หลังจากการรักษามีบุตรยากช่วงแรก ๆ
ช่วยในการวินิจฉัยการตั้งครรภ์นอกมดลูก

สไลด์ “hCG เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง 10 สัปดาห์แรก” พร้อมประโยคในเครื่องหมายคำพูดว่า “hCG เพิ่มขึ้น 2 เท่า ทุก ๆ 48 ชั่วโมง” และสองข้อที่ใช้ประโยชน์จากอัตรานี้

การ์ดปิดท้าย “ด้วยความปรารถนาดีจาก” พร้อมโลโก้ มีลูกง่ายกับหมอพัฒน์ศมา (Fertile with Dr. Pat) และภาพวาดคุณหมอถือแฟ้มคนไข้

ด้วยความปรารถนาดี — นพ.พัฒน์ศมา วิจินศาสตร์วิจัย

hCG
ฮอร์โมนการตั้งครรภ์
ย้ายตัวอ่อน
อายุครรภ์
ตั้งครรภ์นอกมดลูก
รก
mIU/ml
ตั้งครรภ์ระยะแรก

เจาะฮอร์โมนการตั้งครรภ์ครั้งแรก หลังย้ายตัวอ่อน บอกอะไรบ้าง?