แท้งบ่อยทำยังไงดี

อ่านหน้าอย่างเป็นทางการของคลินิกเรื่องนี้ →

นิยาม: กรณีไหนที่เรียกว่าแท้ง

ภาวะแท้งซ้ำ หมายถึง ภาวะแท้งบุตรเองที่เกิดขึ้นอย่างน้อย 2 ครั้งขึ้นไป โดยแท้งก่อนอายุครรภ์ 20–24 สัปดาห์

กรณีที่นับว่าเป็นการแท้ง ได้แก่

• ตรวจพบว่าตั้งครรภ์จากปัสสาวะหรือเลือด แล้วต่อมาผลกลายเป็นไม่ตั้งครรภ์
• ท้องลม (blighted ovum)
• ทารกเสียชีวิตในครรภ์ / หัวใจหยุดเต้น
• ปากมดลูกเปิดและแท้งออกมาเอง

ความชุกของภาวะแท้งซ้ำพบได้ประมาณ 1–2% ของสตรีที่ตั้งครรภ์ (ตามแนวทาง ESHRE 2022)

ปัจจัยเสี่ยงที่แก้ไขไม่ได้

ปัจจัยเสี่ยงจากพฤติกรรมและน้ำหนักตัว

• สูบบุหรี่ เพิ่มความเสี่ยง 1.2 เท่า
• คาเฟอีนน้อย (50–149 มก./วัน) ไม่เพิ่มความเสี่ยง
• คาเฟอีนปานกลาง (150–349 มก./วัน) เพิ่ม 1.16 เท่า
• คาเฟอีนมาก (350–699 มก./วัน) เพิ่ม 1.4 เท่า
• ผอม BMI < 19 kg/m² เพิ่มความเสี่ยง 1.2 เท่า
• อ้วน BMI > 25 kg/m² เพิ่มความเสี่ยง 1.2 เท่า
• ดื่มสุรา เพิ่มความเสี่ยง 3.7 เท่า

ภาวะที่แก้ไขได้

APAS (antiphospholipid antibody syndrome)

• LA (lupus anticoagulant) เพิ่ม 7.79 เท่า
• ACL IgM (anticardiolipin) เพิ่ม 5.6 เท่า
• ACL IgG เพิ่ม 3.6 เท่า
• Anti-β2GP-1 (anti-beta-2-glycoprotein-I) เพิ่ม 2.1 เท่า

ภาวะเลือดแข็งตัวง่ายทางพันธุกรรม (thrombophilia)

• Factor V Leiden — ไตรมาสแรกเพิ่ม 2 เท่า, ไตรมาสที่สองเพิ่ม 7.8 เท่า
• Prothrombin mutation เพิ่ม 1.8 เท่า
• Protein S deficiency เพิ่ม 14.7 เท่า

พันธุกรรม

• Parental chromosome rearrangement เพิ่ม 2.2 เท่า
• ประวัติแท้งตัวอ่อนโครโมโซมปกติ (euploid) เพิ่ม 2.6 เท่า

มดลูกและต่อมไทรอยด์

• ความผิดปกติแต่กำเนิดของมดลูก (congenital malformation of uterus) เพิ่ม 1.3–3 เท่า
• เนื้องอกมดลูก เพิ่ม 1.16 เท่า
• Thyroid autoantibodies เพิ่ม 1.86 เท่า

ตรวจเพิ่มเติมอะไรบ้าง

จากปัจจัยเสี่ยงดังกล่าวข้างต้น การตรวจเพิ่มเติมที่แนะนำได้แก่

โครงสร้างมดลูก

• อัลตราซาวด์สามมิติ (3D-TVUS) เป็นการตรวจหลัก
• อื่น ๆ เช่น MRI, 2D ultrasound ร่วมกับ SIS
• ไม่แนะนำ HSG

ระบบภูมิคุ้มกัน

• ตรวจ APAS
• Thrombophilia ที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม ไม่แนะนำ ให้ตรวจเป็นมาตรฐาน เช่น Factor V Leiden, prothrombin mutation, protein S deficiency

ระบบต่อมไร้ท่อ

• TSH ± anti-TPO
• Prolactin
• คัดกรองเบาหวาน

พันธุกรรม

• ตรวจโครโมโซมในเนื้อเยื่อการตั้งครรภ์
• ตรวจโครโมโซมในพ่อแม่ ในกรณีที่ไม่สามารถตรวจจากเนื้อเยื่อการตั้งครรภ์ได้

การตรวจที่ไม่แนะนำให้ตรวจทั่วไป

• Sperm DNA fragmentation
• Chronic endometritis

การรักษา

จะเห็นได้ว่าภาวะแท้งซ้ำมีหลายสาเหตุ ดังนั้นในแต่ละรายอาจตรวจพบ 1 สาเหตุ พบหลายสาเหตุ หรือไม่พบสาเหตุเลยก็ได้

ปรับพฤติกรรมสุขภาพ

• อาหารเสริม vitamin B6 และ folic acid
• งดบุหรี่
• รักษาน้ำหนักให้อยู่ในช่วงที่เหมาะสม (BMI 18–25 หรือ 19–25 kg/m² ยิ่งดี)
• ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์แต่น้อย
• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ (ผู้หญิง 1–3 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ / ผู้ชาย 4–6 ชั่วโมงต่อสัปดาห์)

ระบบต่อมไร้ท่อ

• ไทรอยด์ต่ำ (hypothyroidism) ต้องรักษา
• ไทรอยด์ต่ำแต่ไม่มีอาการ (subclinical hypothyroidism) คือ TSH > 4 mIU/L แต่ fT4 ปกติ ก็แนะนำให้รักษา
• Anti-TPO สูงแต่ฮอร์โมนไทรอยด์ปกติ ยังไม่แนะนำให้รักษา ยกเว้นต้องรักษาโรคภูมิต้านเซลล์ตัวเอง (autoimmune disease) อื่นร่วมด้วย
• Prolactin สูง แนะนำให้ใช้ bromocriptine
• Metformin และ growth factors ไม่แนะนำ

มดลูก

• ความผิดปกติแต่กำเนิดของมดลูก เช่น มดลูกวิรูป (dysmorphic uterus) หรือผนังกั้นช่องในโพรงมดลูก (septate uterus) แนะนำผ่าตัดแก้ไข
• เนื้องอกมดลูกที่เบียดเข้าในโพรงมดลูก (submucous myoma) แนะนำให้ผ่าตัดเอาเนื้องอกออกผ่านกล้องส่องโพรงมดลูก

Antiphospholipid syndrome

การรักษาใช้ aspirin ร่วมกับ unfractionated heparin หรือ low-molecular-weight heparin ตามความเหมาะสม ในบางกรณีอาจใช้ aspirin ร่วมกับ heparin หรือ IVIG

พันธุกรรม

• กรณีพ่อหรือแม่มีโครโมโซมผิดปกติแบบ segmental rearrangement สามารถตรวจ PGT-SR ในตัวอ่อน ซึ่งช่วยลดการแท้งได้
• แต่กรณีที่ไม่ได้มีความผิดปกติของโครโมโซมในพ่อแม่ การตรวจ PGT-A ไม่ช่วยลดการแท้ง

กรณีไม่พบสาเหตุ (unexplained)

โอกาสที่จะไม่แท้งและมีลูกสมปรารถนาในท้องต่อ ๆ ไปสูงนะครับ อย่าเพิ่งท้อแท้ การทำเด็กหลอดแก้วร่วมกับตรวจโครโมโซมตัวอ่อนก่อนการย้าย (PGT-A) อาจช่วยได้ในบางราย

สรุป

ภาวะแท้งซ้ำเป็นภาวะที่มีความพิเศษ ซับซ้อน ต้องการการตรวจประเมินและรักษาที่เหมาะสมและตรงจุด เพื่อป้องกันการแท้งซ้ำ ขอให้ทุกคนสมหวังไว ๆ นะครับ

ดูคลิปอธิบายเพิ่มเติมได้ที่ YouTube

เอกสารอ้างอิง

1. Hennessy M, Dennehy R, Meaney S, Linehan L, Devane D, Rice R, O'Donoghue K. Clinical practice guidelines for recurrent miscarriage in high-income countries: a systematic review. Reproductive BioMedicine Online. 2021;42(6):1146-1171.
2. Suker A, Li Y, Robson D, Marren A; Australasian CREI Consensus Expert Panel on Trial Evidence (ACCEPT) group. Australasian recurrent pregnancy loss clinical management guideline 2024, part I. Aust N Z J Obstet Gynaecol. 2024 Oct;64(5):432-444.
3. Suker A, Li Y, Robson D, Marren A; ACCEPT group. Australasian recurrent pregnancy loss clinical management guideline 2024, part II. Aust N Z J Obstet Gynaecol. 2024 Oct;64(5):445-458.
4. ESHRE Guideline Group on RPL; Bender Atik R, Christiansen OB, Elson J, Kolte AM, Lewis S, Middeldorp S, Mcheik S, Peramo B, Quenby S, Nielsen HS, van der Hoorn ML, Vermeulen N, Goddijn M. ESHRE guideline: recurrent pregnancy loss: an update in 2022. Hum Reprod Open. 2023 Mar 2;2023(1):hoad002.
5. Regan L, Rai R, Saravelos S, Li TC; Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Recurrent miscarriage. Green-top Guideline No. 17. BJOG. 2023 Nov;130(12):e9-e39.